میراث آریا_ «گنجینه زنده بشری» عنوانی است که در ادبیات جهانیِ میراث فرهنگی، به آن دسته از هنرمندان و چهرههای شاخصی اطلاق میشود که نه تنها خالق یک اثر، بلکه حامل و مجریِ بیبدیلِ یک عنصر منحصربهفرد از میراث فرهنگی هستند.
این امر عنوان، فراتر از یک نامگذاری ساده، تلاشی برای پاسداری از دانشی است که در سینه این هنرمندان نهفته است؛ دانشی که با از میان رفتن آنها، ممکن است برای همیشه به دست فراموشی سپرده شود.
شخصیتهایی که به دلیل غنایِ بیپایانِ فنون و جنبههای فرهنگی در وجودشان، یگانه و تکرارناپذیرند. در هفته میراث فرهنگی امسال، استان زنجان با درک همین ضرورت، گامی ارزشمند در جهت شناسایی و تکریم حاملان هویت فرهنگی این دیار برداشت.
مسئولیتِ خطیرِ «استاد-شاگردی»
تجلیل از این سرمایههای انسانی، نه تنها یک تکلیف اخلاقی، بلکه ضرورتی برای تداوم حیات هنر است. یونسکو و نهادهای بالادستی میراث فرهنگی همواره تأکید دارند که حفاظت بهینه از این گنجینهها، ضامن توسعه دانش و مهارتهای بومی است.
در همین راستا، حمایت از این هنرمندان نباید تنها به رویکردهای مادی محدود شود؛ بلکه باید شرایطی فراهم گردد تا آنها بتوانند دانش، تکنیک و ظرافتهای هنر خود را از طریق شیوه اصیل «استاد–شاگردی» به نسلهای جوان منتقل کنند.
وقتی پیشکسوتان و نگارگران هنر سنتی مورد حمایت و تکریم قرار میگیرند، نسل جوان هنرمند با مشاهده این جایگاه رفیع، انگیزه بیشتری برای پیمودنِ مسیرِ اخلاقی و حرفهایِ اساتید خود مییابد. این پیوند میان نسلها، ضامنِ بقایِ میراثِ ناملموسِ کشور است.
زنجان؛ بستری برای ماندگاریِ نامها
استان زنجان با دارا بودن ظرفیتهای عظیم تاریخی و فرهنگی، شامل ۸۰۸ اثر غیرمنقول، ۵۲ اثر منقول، ۳۲ اثر طبیعی، ۷۲ اثر ناملموس و یک اثر ثبت جهانی، جایگاه ویژهای در جغرافیای فرهنگی ایران دارد.
گنجینههای زنده بشری هر کدام راوی بخشی از تاریخ و هویت زنجان هستند و عبارتند از آشیق حسن ابراهیمی و آشیق ستار خدایی، (پیشکسوتان موسیقی عاشیقی)،زنده یاد آشیق یارمحمد عیسیبیگلو،(نام و یاد او بهعنوان بخشی از حافظه موسیقی این دیار گرامی داشته شد)، آشیق مهدی نجفی، خانم نساء امینی تنورساز،استاد محمد جعفری صندوقساز هستند.
آشیقهای زنجان در اجرای موسیقی خود از ۳ آلت موسیقی (قوپوز، بالابان و قاوال) بهره می جویند. ساز «قوپوز» عاشیقها دارای ۲۰ پرده میباشد و از ۹ سیم تشکیل شده است.
درر زمینه آشیقی این استان، افراد زیادی زحمت کشیدهاند هر فرد به اندازه توان خود در صنعت موسیقی استان زنجان تاثیر گذاشته است.
تنور سنتی یکی از مهمترین وسایل پخت و پز در تاریخ بشریت است که نه تنها به عنوان یک ابزار مفید برای پخت و پز غذاها بلکه به عنوان یک نماد از فرهنگ و تاریخ یک جامعه نیز ارزشمند است.
زنان روستاهای استان زنجان با ساخت تنورهای سنتی به زندگیشان گرمی میبخشند و با آموزش این هنر سنتی به دیگران میتوانند زمینه اشتغال جوانان را در روستاها فراهم کنند.
صندوقچههایی که در زنجان بهنام یخدان هستند. صندوقچه هایی ساده که بانوان خوش ذوق با دوخت ترمه های اصیل ایرانی ف بر روی آن زیبایی می بخشیدند.
این صندوقهای سنتی به نوعی گاو صندوق محسوب می شد که طلا و جواهرات، خوراکی های کمیاب،لباس های مهمانی و پلوخوری در دل همین صندوقها جا می گرفت، که با یک قفل فلزی بزرگ وزیبا بسته میشود و سالهای گذشته کلید آن اغلب در دست مادر خانواده بود.
این هنرمندان با سالها ممارست و تعهد، نقش مهمی در صیانت از صنایعدستی و موسیقی فولکلور منطقه ایفا کردهاند.
برای پاسداری از میراث ناملموس، باید فراتر از حفاظتِ آثار، به حمایت و تکریمِ «خالقانِ آثار» اندیشید.
در پایان، باید تأکید کرد که شناسایی، ارج نهادن و فراهم آوردن بستر آموزش برای این گنجینههای زنده، تنها راه عبورِ ایمنِ هنرِ اصیل از گذرگاهِ زمان است. بیتردید، تکریم این بزرگان، غنیترین میراثی است که میتوانیم برای نسلهای آینده به یادگار بگذاریم.
انتهای پیام/
نظر شما